Het Leprooshuis

Het Leprooshuis in de Vriesestraat, hoek Vest, kent een roemrijke geschiedenis, al is de naam wat misleidend, omdat de leprozen al in de zeventiende eeuw elders werden verzorgd. Het bood tot ver in de achttiende eeuw onderdak aan een gemengd gezelschap van geesteszieken en misdadigers. Daarna diende het als logement, militair hospitaal en, begin jaren zeventig, korte tijd als dependance van het Stadsarchief. In die tijd kwam ik weleens op bezoek bij dichter Kees Buddingh’ die daar in 1971 enige tijd een werkkamer had. Veel kan ik mij er eerlijk gezegd niet van herinneren, behalve dat die kamer tamelijk ver van het straatgewoel was gelegen, zodat Buddingh’ zich in alle rust op zijn literaire werk kon concentreren.  

Tijdens mijn bezoeken aan Buddingh’ wist ik nog niet dat ooit een verre voorzaat van mij in het Leprooshuis opgesloten heeft gezeten wegens ‘in zijne hersenen of zinnen getroubleerd zijnde geworden’ wat leidde tot ‘groote en gevaerlijcke uytsporigheden’, zoals N. v.d. Wulp en Dr. D.W. Gravendeel schrijven in het kwartaalblad van de Historische Vereniging ‘s-Gravendeel (nr. 3, 2009). In de familieverhalen fungeert deze voorzaat, Cornelis Rijkhoek, van beroep chirurgijn, als de man die er aardigheid in had om met een snaphaan op voorbijgangers te schieten. Hoe dan ook, in 1740 werd Cornelis opgepakt door de dienders van Strijen en opgesloten in het Leprooshuis te Dordrecht. Wel op kosten van de familie, die daarvoor honderdtwaalf gulden per jaar moest betalen.

Misschien dat die achttiende-eeuwse variant van de eigen bijdrage de genezing van Cornelis heeft bespoedigd, want in 1744 blijkt hij als chirurgijn te zijn uitgevaren op het VOC-schip Vijvervreugdt. De geschiedenis zwijgt over wat Cornelis op zee en in Indië heeft uitgespookt, maar in 1757 was hij terug in ‘s-Gravendeel, waar hij wederom zo ‘getroubleerd’ bleek, dat geen buurman veilig voor hem was. Het resulteerde in een tweede opsluiting in het Dordtse Leprooshuis. Dat klopt niet met de familieverhalen. Die maken er gewag van dat Cornelis in Indië spoorloos zou zijn verdwenen, maar dat soort verhalen zijn natuurlijk altijd mooier dan de werkelijkheid.

Kees Klok

 

 

Kees Klok, onze geschiedenisdocent, deelt regelmatig zijn verhalen op City blog Dordrecht. Over alles wat hij meemaakt in Dordrecht en zijn liefde voor de stad en de historische binnenstad, met een terugblik naar vroeger, maar zeker ook over nu en uiteraard krijgen we zo nu en dan nog gewoon geschiedenisles. Eerder stelden we hem al aan je voor.

 

Lees ook de eerdere blogs van Kees Klok

Historische Binnenstad Dordrecht
Mevrouw P.  van de Lenghenhof
Voorjaar 1979: het Blauwpoortsplein
Kuipershaven 16!
‘De heks’ in de Vriesepoortshof
‘Visser’s. Poffertjes-Wafelen-Lunchroom’
De dame die ik nooit heb ontmoet!
20 jaar geleden?
Tandarts Dr. J. H. Struivig de Groot
Het Hof: Een museum met herinneringen
De groene mug!
Een vers aan de Van Slingelandthof
De Spuihaven
Hotel Ponsen Dordrecht
De villa van Lips
De kosterswoning achter de Remonstrantse kerk
Het hoekpand Nieuwbrug/Wijnstraat en de goudsmit
Voorstraat 54
Het Teekengenootschap Pictura
Bobby Kinghe
De Spaarbank
School Vest
Kees op dansles
De Buiten Walevest

 

Geef een reactie