‘T Nut

In 1820 richtte het Departement Dordrecht van de Maatschappij tot Nut van het Algemeen, kort gezegd ‘t Nut, een lagere school op. ‘t Nut had als doel de beschaving op een hoger peil te brengen, ondermeer via het onderwijs, een streven dat voortkwam uit de idealen van de Verlichting, die in de tweede helft van de achttiende eeuw sterk in opkomst waren. De leden van ‘t Nut waren allerminst tevreden over het niveau van het lager onderwijs in Dordrecht. De Departementsschool moest daarin verandering brengen.

Een goede school behoeft een goed schoolgebouw, was de gedachte. Dat gebouw werd in 1821 aangekocht in de Wijnstraat, schuin tegenover de Botermarkt. Het moet het tweede pand rechts van de kruising Wijnstraat – ‘s Heer Boeijenstraat zijn geweest. De ‘s Heer Boeijenstraat was toen niet meer dan een steegje. De huidige straat, en de Grote Markt, zijn het resultaat van de ‘stadssanering’ uit de jaren zestig van de vorige eeuw. Qua schoonheid naar mijn mening een weinig geslaagd resultaat. Het gebouw van de Departementsschool bevatte niet alleen enkele ‘lichte en ruime lokalen’, zoals de bronnen vermelden, maar ook een woning voor de hoofdonderwijzer, Daniël Geelhoed. Een man die enige bekendheid genoot als auteur van aardrijkskundeboekjes.

De entree van de school moet ongeveer ter hoogte van de ingang van het moderne gebouw op de foto zijn geweest. Een lang leven was het instituut niet beschoren. In het begin was de school razend populair, een echte modelschool, maar het lesgeld was wel ongeveer het dubbele van dat van andere scholen. Toen enkele ‘ondermeesters’ die aan de Departementsschool waren verbonden ‘bovenmeester’ werden op een andere school en daar dezelfde onderwijsmethoden invoerden, liepen de leerlingen bij bosjes weg. Het leidde tot problemen, en uiteindelijk openlijk ruzie, tussen Geelhoed en ‘t Nut. In 1840 was voor het bestuur de maat vol. Geelhoed vloog de laan uit en de school werd gesloten. Wegens succes ten onder gegaan, zou je kunnen zeggen.

Tekst & foto’s: Kees Klok

Tekst & foto’s: Kees Klok

Kees Klok, onze geschiedenisdocent, deelt regelmatig zijn verhalen op City blog Dordrecht. Over alles wat hij meemaakt in Dordrecht en zijn liefde voor de stad en de historische binnenstad, met een terugblik naar vroeger, maar zeker ook over nu en uiteraard krijgen we zo nu en dan nog gewoon geschiedenisles. Eerder stelden we hem al aan je voor.

Lees ook de eerdere blogs van Kees Klok

Historische Binnenstad Dordrecht
Mevrouw P.  van de Lenghenhof
Voorjaar 1979: het Blauwpoortsplein
Kuipershaven 16!
‘De heks’ in de Vriesepoortshof
‘Visser’s. Poffertjes-Wafelen-Lunchroom’
De dame die ik nooit heb ontmoet!
20 jaar geleden?
Tandarts Dr. J. H. Struivig de Groot
Het Hof: Een museum met herinneringen
De groene mug!
Een vers aan de Van Slingelandthof
De Spuihaven
Hotel Ponsen Dordrecht
De villa van Lips
De kosterswoning achter de Remonstrantse kerk
Het hoekpand Nieuwbrug/Wijnstraat en de goudsmit
Voorstraat 54
Het Teekengenootschap Pictura
Bobby Kinghe
De Spaarbank
School Vest
Kees op dansles
De Buiten Walevest
Het Leprooshuis
Het Vrieseplein
Een herinnering aan de polder
De Prinses Ireneschool
De Blindeliedengasthuissteeg
Americain
De Pottenkade
Het Groothoofd
De Dordtse havens
Park Merwestein
De Berckepoort
Het Dolhuis
Oranjepark
Opa werd melkboer
Bordeaux
De snackbar
Het Station
De Hooikade
Stadsdichter Jan Eijkelboom

Geef een reactie